1. Dijital Delillerde Adli Bilişim Standartları ve CMK m. 134 Rejimi
Ceza muhakemesinde klasik delillerden farklı olarak dijital veriler; kolayca değiştirilebilir, manipüle edilebilir, kopyalanabilir ve silinebilir niteliktedir. Bu nedenle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 134. maddesi, bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma tedbirini son derece sıkı şekli şartlara bağlamıştır.
Kanun koyucunun amacı, adli kolluğun veya soruşturma makamlarının dijital ortamlardaki sınırsız müdahalesini engellemek, şüphelinin temel hak ve hürriyetlerini ile özel hayatın gizliliğini korumaktır. Bu kapsamda hâkim kararı olmaksızın (gecikmesinde sakınca bulunan hallerde dahi kanunda öngörülen onay mekanizması işletilmeden) dijital aygıtlara el konulamaz.
"CMK 134. madde uyarınca usulüne uygun şekilde imajı alınmayan ve hash değeri tutanağa bağlanmayan dijital materyal, ceza yargılamasında hükme esas alınamaz."
— Yargıtay Ceza Genel Kurulu E. 2024/14-88 Karar Özeti
2. İmaj Alma (Adli Kopya) ve Hash Değeri Doğrulamasının Zorunluluğu
CMK m. 134/2'nin açık amir hükmüne göre, el koyma işlemi sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi (imajı) yapılır. Şüphelinin veya müdafiinin istemesi halinde bu yedekten bir kopya çıkarılarak kendilerine verilir ve bu husus tutanağa geçirilir.
Uygulamada kolluk birimlerinin 'teknik imkansızlık' veya 'vakit darlığı' gerekçesiyle olay yerinde imaj almadan cihazları doğrudan torbalayıp emniyete götürdükleri sıklıkla görülmektedir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve Yargıtay 16. (ve güncel 3.) Ceza Dairesi'nin yerleşik kararları uyarınca; olay yerinde imajı alınmayan, hash değeri şüpheli veya müdafiine teslim edilmeyen ve zincirleme muhafaza altında tutulmayan dijital materyallerin sıhhati şüphelidir.
Sonradan laboratuvar ortamında alınan imajlar, el koyma anı ile inceleme anı arasında cihaza harici müdahale yapılmadığını kanıtlayamaz. Bu şüphe sanık lehine yorumlanmak zorundadır (In dubio pro reo).
3. Zehirli Ağacın Meyvesi Doktrini ve Anayasa m. 38/6 Karşısındaki Durum
Anayasa'nın 38/6. maddesi 'Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez' hükmünü amirdir. Bu kural mutlaktır; delilin güvenilirliği veya ağırlığı hukuka aykırılığı bertaraf edemez. CMK m. 206/2-a ve m. 217/2 maddeleri de bu ilkeyi teyit eder.
Hukuka aykırı şekilde el konulan bir cep telefonundan veya bilgisayardan elde edilen WhatsApp yazışmaları, e-postalar veya bankacılık kayıtları; doğrudan delil olamayacağı gibi bu verilerden yola çıkılarak ulaşılan diğer ikincil deliller de 'zehirli ağacın meyvesi' (fruit of the poisonous tree) ilkesi uyarınca yargılamadan tasfiye edilmek mecburiyetindedir.
Yılmaz Hukuk olarak ceza savunma stratejilerimizde, soruşturmanın ilk aşamasından itibaren adli bilişim uzmanı mütalaalarıyla dosyadaki dijital imajların hash tutarlılığını denetlemekte, usul dışı elde edilen tüm dijital bulguların dosyadan ayıklanmasını talep etmekteyiz.
